To zjawisko w języku czeskim jest bardzo powszechne i niezwykle przydatne w codziennej rozmowie. Czesi uwielbiają tworzyć rzeczowniki od nazw liter, dodając do nich końcówkę -čko lub -ko. Są to zawsze rzeczowniki rodzaju nijakiego (to áčko, to béčko).

Służą one do nazwania wszystkiego, co ma kształt danej litery, zaczyna się na nią, jest z nią kojarzone lub po prostu jest oznaczone tą literą (np. rozmiary ubrań, oceny, witaminy).

Oto szczegółowe wyjaśnienie najpopularniejszych z nich:

---

1. Podstawowe litery i ich znaczenia

Áčko (od litery A)

• Jakość: Coś pierwszej klasy, najlepszego.
• Namiot: Namiot w kształcie trójkąta (tzw. “decha” w Polsce), po czesku stan typu áčko.
• Transport: Linia metra A w Pradze (Jedu áčkem – Jadę linią A).
• Witaminy: Witamina A.

Béčko (od litery B)

• Film: Béčkový film lub po prostu béčko to film klasy B (niskobudżetowy, często kiczowaty horror lub film akcji).
• Sport: Drużyna rezerw (np. Sparta má silné béčko – Sparta ma silną drugą drużynę).
• Transport: Linia metra B.

Céčko (od litery C)

• Zdrowie: Najczęściej oznacza witaminę C. (Musím si vzít céčko – Muszę wziąć witaminę C).
• Medycyna: WZW typu C (żloutenka typu C).
• Transport: Linia metra C.
• Kultura (Ważne!): Céčka (liczba mnoga) to kultowe w czasach socjalizmu plastikowe haczyki w kształcie litery C, które dzieci zbierały i łączyły w łańcuchy. Każdy dorosły Czech wie, czym są céčka.

Déčko (od litery D)

• Zdrowie: Witamina D.
• Telewizja: Popularny kanał dziecięcy czeskiej telewizji publicznej nazywa się ČT :D, czyli potocznie Déčko.

Ečko (od litery E)

• Żywność: Konserwanty i dodatki do żywności oznaczone symbolem E (To jídlo je samé éčko – To jedzenie to sama chemia).
• Pieniądze: Potoczne określenie na Euro.

---

2. Rozmiary ubrań (bardzo częste użycie)

Kiedy idziesz do sklepu w Czechach, rzadko mówi się “rozmiar es”, częściej używa się tych form:

• S → Esko (Masz to w esce? – Máte to v esku?)
• M → Emko
• L → Elko
• XL → Ikselko

---

3. Inne ważne skróty tego typu

Istnieje kilka słów tego typu, które mają specyficzne, czasem wulgarne znaczenie, więc warto na nie uważać:

• Péčko (od litery P): Uwaga! To potoczne określenie na film pornograficzny (koukat na péčko – oglądać porno). Bardzo powszechne w mowie potocznej.
• Téčko (od litery T): Może oznaczać skrzyżowanie w kształcie litery T (křižovatka téčko).
• Učko (od litery U): Kształt podkowy (np. stół ustawiony w podkowę – stoly do účka).

---

Jak tego używać w zdaniu?

Zasada jest prosta: traktujesz to słowo jak zwykły rzeczownik rodzaju nijakiego (odmienia się jak słowo město).

• To je dobré béčko (To dobre kino klasy B).
• Nemáš emko? (Nie masz rozmiaru M?).
• Jedu áčkem (Jadę linią A).

Podsumowanie w tabeli

Słowo	Od litery	Główne znaczenie	Przykład użycia
Áčko	A	Linia metra A, witamina A	Sejdeme se na áčku. (Spotkajmy się na stacji linii A).
Béčko	B	Film klasy B, rezerwy	To je strašný béčko. (To straszny kicz).
Céčko	C	Witamina C	Kup mi v lékárně céčko. (Kup mi w aptece witaminę C).
Esko/Emko	S/M	Rozmiary	To emko mi nesedí. (Ta M-ka mi nie pasuje).
Péčko	P	Pornografia	(Używaj ostrożnie!)

• Po polsku o Czechach, czeskim. Korepetycje, tłumaczenia - +48 797 387 541