Podczas katastrofalnych powodzi, które nawiedziły stolicę Czech w 2002 roku, na konferencji prasowej, gdy sytuacja była krytyczna, a miasto zmagało się z potężnymi powodziami, ówczesny burmistrz Pragi Igor Němec próbował zachować spokój i optymizm, wypowiadając zdanie o “nadzwyczaj świetnej” sytuacji. Kilka godzin później 17 kilometrów praskiego metra znalazło się pod wodą.
Zdanie “Situace je nadmíru výtečná” stało się kultową frazą w Czechach, szczególnie ze względu na kontekst, w jakim zostało wypowiedziane.
Analiza zdania „Situace je nadmíru výtečná” dla polskich studentów czeskiego
1. Analiza gramatyczna
- Situace – rzeczownik rodzaju żeńskiego, liczba pojedyncza, mianownik (1. przypadek).
- je – czasownik posiłkowy „být” (być), 3. osoba liczby pojedynczej, czas teraźniejszy.
- nadmíru – przysłówek oznaczający stopień (określenie okolicznikowe stopnia).
- Znaczenie: „niezwykle”, „ponad miarę”, „bardzo”.
- W języku polskim odpowiednikiem może być „ponad miarę”, „niezwykle”, „nad wyraz”.
- Jest to wyraz złożony z przyimka „nad” i rzeczownika „míra” („miara”).
- výtečná – przymiotnik, rodzaj żeński, mianownik (1. przypadek).
- Znaczenie: „znakomita”, „świetna”.
- W polskim odpowiednikiem mogą być „znakomita”, „wyśmienita”.
- Pochodzi od „výtečný”, który jest bardziej formalny niż popularniejsze „skvělý” czy „vynikající”.
2. Analiza leksykalna
- Styl:
- Zdanie brzmi dość oficjalnie lub książkowo.
- Słowo „nadmíru” jest rzadziej używane w codziennym języku, częściej w literaturze lub stylu publicystycznym.
- Słowo „výtečná” ma podniosły charakter, bardziej formalny niż np. „skvělá” (świetna).
3. Aspekt kulturowy i kontekst czeski
- W języku polskim bardziej naturalnie brzmiałoby „Sytuacja jest doskonała” lub „Sytuacja jest nadzwyczaj dobra”.
- W czeskim „výtečný” może oznaczać coś o wyjątkowej jakości, np. „výtečné jídlo” (znakomite jedzenie) lub „výtečný výkon” (świetne osiągnięcie).
- Czeska skłonność do formalnych i książkowych wyrażeń sprawia, że zdania tego typu mogą się pojawiać np. w przemówieniach politycznych czy oficjalnych komunikatach.
Czech 🚀 